Avcı uçağı öncelikli görevi yer hedeflerine (tercihen bombalama suretiyle) saldıran bombardıman uçaklarının aksine diğer uçaklara saldırmak alan bir savaş uçağıdır. Avcı uçakları oldukça küçük, hızlı ve manevra kabiliyeti yüksek uçaklardır. I. Dünya Savaşı sırasında uçakların ve diğer hava araçların ın kullanılmaya başlaması üzerine gelişimine keşif ve yer saldırıları ile başlamıştır. İlk avcı uçakları çoğunlukla hafif makinalı tüfek taşıyan çift kanatlı ahşap modellerdi. Hava savaşının gelişmesiyle gökyüzünün kontrol altına alınması da gelişmeye başladı. II. Dünya Savaşı sırasında avcı uçakları baskın bir şekilde metal tek kanatlı ve kanatlara monte edilmiş toplar bulunacak şekilde gelişimine devam etti. Savaşın sonrasında ise pistonlu motorları tepkili jet motoru aldı ve toplara ek olarak füzeler eklendi. Tarihsel gelişimi içinde jet uçakları nesillere ayrılarak sınıflandırıldı. Nesil terminolojisi Rus savunma deyimi sonucu ortaya çıktı ve "beşinci" nesil F-35 Lightning II'e ulaştı. Modern Jet Avcıları genellikle bir veya iki turbofan motoruna sahiptir, ağırlıklı olarak füzeler ile (en az iki- Su-27 Flanker veya F-15 Eagle gibi bazı gündüz avcılarında görüldüğü gibi 8-10 da olabilir), destek olarak bir top (tipik 20mm veya 30 mm kalibrede) ve hedef taraması için radar ile donatılmıştır.

Avcı uçakları öncelikle hava üstünlüğü kazanmak için silahlanmışlardır. Neredeyse II. Dünya Savaşı beri hava üstünlüğü modern bir savaş için, özellikle düzenli ordular arasında gerçekleşen "konvansiyonel" savaşlar için önemli-kritik bir parça haline gelmiştir ve hedefleri ile önemlerinden dolayı, orduların askeri bütçelerinde çok güçlü oranlarda kaynak öncelikli olarak modern avcı uçağı kuvvetlerindedir.

II. Dünya Savaşı [

Kol uçuşunda Supermarine Spitfire F Mk XIIler.

II. Dünya Savaşı askeri doktrininde hava savaşları büyük önem taşıdı. Kara birimlerini konuşlandırmak, rahatsız etmek ve engellemek Alman birleşik-ordu doktrininin en önemli kısmıydı ve Britanya üzerindeki hava üstünlüğünün eldeedilmesindeki yetersizlik bir işgali imkansız kıldı. Erwin Rommel hava kuvvetlerinin etkisi hakkında şöyle konuşmuştu:"Savaşmak zorunda kalan kim olursa, en modern silahlara sahip olsa bile, tamamen hava kumandası içindeki bir düşmana karşı, modern Avrupa askerlerine karşı dövüşen bir vahşinin handikaplarına sahip olduğu kadar başarı oranına sahip olarak savaşır."

II. Dünya Savaşının avcıları tamamen 1930ların yenilikleriyle şekillenmişti. Piston motorlu avcılar,Messerschmitt Me 262 ve Gloster Meteor gibi jet motorlu uçaklar çıkana kadar, yetenek ve performanslarının gelişimine devam ederek arıtılmaya devam ettiler. Kademeli uçuşlarda avcıların birçoğu 600 Km/s (400mil/s) hızdan daha fazla yapacaktı ve dalma sırasında öyle hızlara ulaşacaktı ki,ses hızına yakın hızlarda sesaltı gövde titreşimi ile engellenme deneyimleri yaşadılar. Bazen uçuş sırasında frenleme uçak üzerinde ağır yüklere neden oldu ve "ses bariyeri" olarak adlandırıldı. Pilotun kontrolünü geliştirme ve bu problemlerin ortadan kaldırılması için dalma frenleri ancak II. Dünya Savaşının sonlarında geliştirildi.

Radar öncelikle II. Dünya Savaşında avcılara uyumlu hale getirildi ve gece uçuşlarında hedeflerin tespitine mümkün kılacak şekilde Messerschmitt Bf 110 ve Northrop P-61 Black Widow gibi avcılara takıldı. Bu dönemin diğer bir yeniliği vurucu avcılardı. Pasifiklerdeki uçaktan yoksun deniz piyadeleri F4U Corsairlerine bomba rafları taktılar. Bu çok yönlü konsept, bomba larını bıraktıktan sonra düşman avcılarıyla savaşma olanağı sağlıyordu.

Önemli uçaklar:

Focke-Wulf Fw 190

• Fransa
  • Bloch MB.150
  • Dewoitine D.520
  • Morane-Saulnier M.S.406
• Almanya
  • Messerschmitt Bf 109
  • Messerschmitt Bf 110
  • Focke-Wulf Fw 190
  • Messerschmitt Me 163
  • Messerschmitt Me 262
  • Heinkel He 100
  • Heinkel He 111
  • Heinkel He 112
  • Heinkel He 162

Avustralya Savaş Anıtında sergilenen bir Messerschmitt Me-109G-6/U4/R3 Wk.n.163824.

• İtalya
  • Macchi C.200
  • Macchi C.202
  • Macchi C.205
  • Fiat G.55
  • Fiat G.50
• Japonya
  • Kawanishi N1K-J
  • Nakajima Ki-43
  • Nakajima Ki-44
  • Nakajima Ki-84
  • Kawasaki Ki-61
  • Kawasaki Ki-100
  • Mitsubishi Zero
  • Mitsubishi J2M

Jet motorlu Avcı Uçakları [değiştir]

Birinci nesil Jet motorlu avcı uçakları(1944-1953) [değiştir]

Me 262 A-1a 1944 yılında

Birinci nesil, çok yüksek hız sağlayan(pistonlu motorları olan modeller transonic hızda dayanıklılığı düşürüyordu) turbojet motoru uygulamalarının ilk örneklerini sunar. ilk jetlerin birçoğu değişik yollarla, piston yataklı motorların parçalarının benzeriydi. Birçoğu toplarla silahlandırılmış "düz-kanatlıydı" ve radar özel gece avcıları hariç henüz genel kullanımda değildi.

İlk jet uçakları II. Dünya Savaşı sırasında geliştirildi ve son yılında savaşta kullanıldı. Messerschmitt ilk kullanılan jet motorlu avcı uçağını Me 262'yi geliştirdi. piston motorlu uçaklarda fazlasıyla hızlıydı ve yetenekli bir pilotun elinde hemen hemen dokunulmazdı.Alman yakıt eksikliği nedeniyle çok az kullanıldı. Bununla birlikte piston motorlu uçakların demode olduğunu belirtti. ALman jetlerinin raporlarıyla uzantılı olarak, İngiltere'nin Gloster Meteor uçağı hemen ardından üretime geçti ve iki tanesi 1944 yılının hemen hemen aynı zamanlarında hizmete girdi.Savaşın sonunda neredeyse tüm piston motorlu avcı uçaklarının çalışması sona ermişti. Ryan FR Fireball gibi karışık kullanımlı tasarımlar kısa kullanımlar gördü, fakat 1940ların sonunda bütün yeni savaş uçakları jet motorluydu.

Avantajlarının yanı sıra ilk jet avcıları mükemmelden uzaktı. Kullanılabilir yaşam süreleri saatlerle sınırlıydı, motorların kendileri kırılgan ve hantaldı ve güç sadece yavaşça ayarlanabiliyordu. Ok açılı kanat, fırlatma koltuğu gibi yenilikler ve "tailplane" gibi aerodinamik yenilikler bu periyotta görüldü.

Önemli uçaklar:

• Almanya
  • Heinkel He 280 – Dünyanın ilk jet avcı uçağı (sadece prototipi yapıldı)
  • Messerschmitt Me 262 – Kullanılan ilk jet motorlu avcı uçağı.
  • Heinkel He 162 – ikinci jet motorlu avcı uçağı to be fielded by the Luftwaffe
  • Arado Ar 234 – İlk jet motorlu bombardıman uçağı.
  • Horten Ho 229 – Horten Ho IX veya Gotha Go 229 da bilinir.turbojet motorlu ilk uçan kanat.
• Fransa
  • Dassault Ouragan
  • Dassault Mystère IV
• Sovyetler Birliği
  

  

  Polonya işaretli bir MiG-15
  • Mikoyan-Gurevich MiG-9
  • Mikoyan-Gurevich MiG-15
  • Mikoyan-Gurevich MiG-17
  • Lavochkin La-15
  • Yakovlev Yak-15/17/23
  • Yakovlev Yak-25
• İsveç
  • Saab Tunnan
• Birleşik Krallık
  • de Havilland Vampire
  • Hawker Hunter
  • Gloster Javelin
  • Gloster Meteor
• Birleşik Devletler
  • Lockheed P-80 Shooting Star
  • North American F-86 Sabre
  • Northrop F-89J Scorpion

İkinci nesil (1953-1960) [değiştir]

Bir "ikinci nesil" North American F-100 Super Sabre. F-100 ses bariyerini aşan ilk Amerikan jet uçağıdır.

F-105 Thunderchief avcı uçağı

İkinci nesil, jet avcısının savaşma kapasitesini çok büyük ölçüde geliştiren bir çok yeni teknolojinin entegrasyonunu tanımlar. AIM-9 Sidewinder ve AIM-7 Sparrow gibi güdümlü füzelerin uygulanması savaşı görsel menzilden öteye taşıdı ( buna rağmen sıkça görüş menzilinde it dalaşına devretti) ve hedefleri görmek için radarın standartlaşmasına neden oldu. Tasarımcılar ok kanat,delta kanat, varyasyonlu kanat gibi ve gövdede yüzey kuralı gibi çeşitli havacılık icatlarıyla deneyimler elde ettiler. Ok kanatının yardımıyla ses bariyerini aşan ilk uçakları ürettiler.

Bu sürecin en önemli özellikleri av-bombardıman uçağı (F-105 ve Sukhoi Su-7 gibi) ve av-önleme uçağıdır (English Electric Lightning ve F-104 Starfighter gibi). Av-önleme uçağı topların yerini alan güdümlü füzelerile vizyonun değişimiydi ve çatışma görsel menzilin ötesinde bir yer alacaktı. Sonuç olarak, av-önleme uçakları hızda ve tırmanma gücünde çeviklikten fedekarlık ederek geniş füze yükleme kapasitesi ve güçlü radarlarla tasarlandılar

Önemli uçaklar:

• Kanada
  • Avro Arrow
• Fransa
  • Dassault Étendard IV
• Hindistan
  • HAL HF-24 Marut
• İsveç
  • Saab Draken
• Sovyetler Birliği
  • Mikoyan-Gurevich MiG-21
  • Mikoyan-Gurevich MiG-19
  • Sukhoi Su-7
  • Sukhoi Su-9/Su-11
• Birleşik Krallık
  • English Electric Lightning
  • De Havilland Sea Vixen
  • Gloster Javelin
• Birleşik Devletler
  • Chance-Vought F-8 Crusader
  • Grumman F-11 Tiger
  • Republic F-105 Thunderchief
  • Lockheed F-104 Starfighter
  • Convair F-102 Delta Dagger
  • Convair F-106 Delta Dart
  • North American F-100 Super Sabre

Üçüncü nesil(1960-1970) [değiştir]

Üçüncü nesil F-4 Phantom II.

Üçüncü nesilden bir Sovyet MiG-25'i.

Üçüncü nesil, ilk nesilde bulunan yeniliklerin olgunlaşması ile işaret edilir. Bu süreçte misillerin radarın ve diğer havacılık elektroniğinin gelişmesi ile savaş yeteneği gelişti ve havacılık gelişimi olgunlaştı. En belirgini, güdümlü füzelerle savaş deneyiminin sonucu, tasarımcılar çatışmanın yakın it dalaşına doğru yazloşabileceğini kabul ettiler. Toplar tekrar standartlaştı ve manevra kabiliyeti tekrar öncelik kazandı.

Bu gelişmeler avcıların yeteneklerini geliştirirken (bir F-4 II. Dünya Savaşı bombardıman uçağı B-24 Liberatordan daha fazla yük taşıyabiliyordu), masraflarda da hatırı sayılır bir artış getirdi. Askeri yetkililer avcıları, gece avcısı, ağır avcı, vurucu avcı gibi değişik rollere ayırmışken, artan avcı masraflarını engellemek amacıyla görevleri birleştirmeye başladı. F-4 Phantom II Birleşik Devletler Donanması için av önleme göreviyle üretilmişti fakat sonradan diğer ülkelerindeki gibi, Donanma ve Deniz piyadeleri de beraber olmak üzere Birleşik Devletler Hava Kuvvetleri için çok başarılı bir "çok amaçlı" uçak haline geldi. Bütün Amerikan askeri dalları tarafından kullanılan tek uçaktır.

Önemli uçaklar:

• Çin
  • Shenyang J-8
• Fransa
  • Dassault Mirage F.1
  • Dassault Super Étendard
  • Dassault Mirage III
• Sovyetler Birliği
  • Mikoyan-Gurevich MiG-23
  • Mikoyan-Gurevich MiG-25
  • Sukhoi Su-15
  • Sukhoi Su-17
  • Tupolev Tu-28
• Birleşik Krallık
  • Hawker-Siddeley Harrier
• Birleşik Devletler
  • General Dynamics F-111
  • McDonnell Douglas F-4 Phantom II
  • Northrop F-5

Dördüncü nesil(1970-1990) [değiştir]

Dördüncü nesil F-15 Eagle.

Dördüncü nesilden bir F-14 Tomcat

Sürekli artan masraflara tepki olarak ve F-4 Phantom II'un çok amaçlı olarak göstermiş olduğu başarılar ile, çok amaçlı avcılar bu süre içerisinde çok popüler oldu ve uçak özel bir görev için tasarlanmış olsa bile (F-4 gibi) çok amaçlı görev yeteneği elde etti.F/A-18 Hornet ve Dassault Mirage 2000 gibi çok amaçlı üretilen savaş uçakları varken MiG-23 ve Panavia Tornado gibi uçakların özellikle çok amaçlı görevlere uyan modelleri vardır. Hava ve kara modları arasında muntazam değişim sağlayabilen aviyonikler bunu çok kolaylaştırdı. Geliştirme masrafları arttığı gibi, ekonomi, durumu çok amaçlı avcıların geliştirilmesine itti.

Bir önceki neslin av-önleme uçaklarınının aksine, bir çok modern avcı itdalaşında çevik olacak şekilde tasarlanmıştır. Kablo kontrollü uçuş kontrol sistemleri ve "rahatlamış stabilite" modern avcılarda yaygındır. Uçak "dördüncü nesilde" makyajlanmıştır.

Önemli uçaklar:

• Çin Halk Cumhuriyeti,
  • JH-7 Flying Leopard
  • Shenyang J-8
• Fransa
  • Dassault Mirage 2000
• İsrail
  • IAI Kfir
• Japonya
  • Mitsubishi F-2
• Tayvan
  • AIDC F-CK Indigenous Defence Fighter (IDF)
• Sovyetler Birliği/Rusya Federasyonu
  • Mikoyan MiG-29
  • Mikoyan MiG-31
  • Sukhoi Su-27
  • Yakovlev Yak-38
• İsveç
  • Saab Viggen
• Birleşik Krallık/Almanya/İtalya
  • Panavia Tornado
• Birleşik Krallık/Birleşik Devletler
  • McDonnell Douglas/BAE Harrier II
• Birleşik Devletler
  • Grumman F-14 Tomcat
  • McDonnell Douglas F-15 Eagle
  • General Dynamics F-16 Fighting Falcon
  • McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
  • Northrop F-20 Tigershark

Nesil 4,5 (1990-Günümüze) [değiştir]

Eurofighter Typhoon

Bu yarım jenerasyon, aerodinamik teknolojilerdeki durgunluğa işaret ederek (üçüncü nesildeki gelişmeyle kıyaslanmış olarak), aviyonik ve diğer havacılık elektroniğindeki çok büyük gelişmelerle donanan, sonuç olarak süper bilgisayarlarla sınırlı gizlenebilir şekillendirme gibi 1980 ve 1990ların mikroçip ve yarı iletkenlerin kullanılmasıyla gelen avantajların uygulandığı hali hazırda kullanılan nesilden bahseder. Bu nesilin en güzel örneği 1970lerin Hornet tasarımının geliştirilmişi F/A-18E/F Super Hornetdır. Basit aerodinamik unsurlar aynı kalırken, aviyonikleri tamamen cam kokpit oalrak değişitirldi, katı tabanlı AESA sabit düzenli radar, yeni motorlar kompozit malzemeden yapı ile hafiflemiş gövde ve hafifçe modifiye edilmiş şekil ile radara yakalanmasını azaltan değişikliklerle geliştirildi. Bu nesilin uçaklarından sadece Süper Hornet ve Strike Eagle (F-15 Eagle'in geliştirlmiş modeli) çatışma fırsatı bulabildi.

Önemli modeller:

• Çin Halk Cumhuriyeti
  • Chengdu J-10
  • Shenyang J-11
• Fransa
  • Dassault Rafale
• Uluslararası ortak yapım
  • Eurofighter Typhoon (Birleşik Krallık,Almanya, İtalya ve İspanya)
  • JF-17 Thunder veya FC-1 Fierce Dragon (Çin Halk Cumhuriyeti,Pakistan-geliştirme sürecinde)
• Rusya
  • Mikoyan MiG-35 (geliştirme sürecinde)
  • Sukhoi Su-30/-33/-34/-35/-37
• Hindistan
  • HAL Tejas (geliştirme sürecinde)
  • Su-30MKI (Rusya ile Sukhoi Su-30 üzerinde bir takım modifikasyon ve sistemler yapılması.)
• İsveç
  • Saab JAS-39 Gripen
• Birleşik Devletler
  • F/A-18E/F Super Hornet
  • F-15E Strike Eagle
  • F-16 Block 50/52 ve sonraki türevleri (F-16F Desert Falcon, F-16I Sufa gibi)

Beşinci nesil

F-22 Raptor

X-35 JSF, "beşinci jenerasyondan" bir prototip avcı jeti.

Şu andaki avcı tasarımının kesici kenarlarını önceki nesillerde vurgulanan çok yönlülüğün önemi ile taşıyıcı-iticiler, kompozit malzemeler, süperseyrüsefer sistemleri, gizlenme teknolojisi, ilerleyen radar ve sensör sistemleri ve tasarımla kaynaşmış, pilotun yükünü hafifleten ve haberdar eden aviyonikler oluşturmaktadır.

Bu neslin uçaklarından sadece F-22 Raptor 2004 yılında üretime alındı ve yeni nesil avcılardan, beşinci nesilden ilk uçak olarak kabul edildi. Geliştirme sürecindeki F-35 Lightning II (eskiden "Müşterek Vurucu Avcı") de gizlenebilirlik için tasarlanmıştı ve F-22 dördüncü jenerasyon tasarımlarının gelişimine devam etmiş gibi kabul edilmişti, tasarımın şekli diğer ülkelerin uzun dönemli avcı geliştirme projeleri şeklinde çalıştı( örneğin söylenti haline gelen Çin Shenyang J-XX projesi, Hindistanın "Orta Seviye Savaş Uçağı" ve Rus PAK FA). Daha sonra ertelenen teknoloji tanıtımları da mevcuttur. Bunların içinde Birleşik Devletler'in YF-23 Black Widow II, Boeing X-32 ve McDonnell Douglas X-36 ek olarak Sovyetler Birliğinin Project 1.42 projesi ve sonradan Rusya tarafından geliştirilmiş 1.44 versiyonu bulunmaktadır.

Bugüne kadar bu nesilden hiç bir avcı uçağı savaşlarda kullanılmadı

Dış Bağlantılar [değiştir]

• Avcılık yeteneklerinin ölçüleri
• Avcı savaşı alıntıları
• Fighter-planes.com: bilgiler ve resimler
• Detaylarıyla askeri avcı uçakları
• lca-tejas.org LCA-TEJAS Sitesi
• JF-17.com JF-17 Sitesi
• F-16.net F-16 Sitesi