|
Hava yastıkları 80'li yılların başında ortaya çıktıklarından beri
binlerce hayatı kurtarmışlardır. Aslında hava yastıkları İkinci Dünya
Savaşı sırasında uçakların yere çakılmalarında bir önlem olarak
tasarlanmış ve ilk patent o zamanlarda alınmıştı.
Hava yastıklarının arabalara uygulanmasında birçok problemle
karşılaşıldı. Basınçlı havanın araba içinde muhafazası, süratle
şişmenin sağlanması, ani şişme sırasında yastığın patlamasının veya
kişiye zarar vermesinin önlenmesi vs... |
Hava yastığında üç ana parça vardır. Birincisi yastığın kendisi ki,
ince naylon iplikten yapılmış ve konsolda bir silindir üzerine
sarılmıştır. Aslında sürücü tarafındaki hava yastığı diğerlerinden
farklıdır. Diğerleri tipik bir silindir şeklinde iken sürücü
tarafındaki direksiyonun ortasına uyacak şekildedir.
İkinci olarak yastığa ne zaman şişeceğini bildiren, arabanın ön
tarafında bir sensör vardır. Bir tuğla duvara yaklaşık saatte 15 - 25
kilometre süratle çarpıldığında oluşacak kuvvet karşısında sinyal
verecek şekilde ayarlanmıştır.
Son olarak da şişirme sistemi vardır. Hava yastıkları sıkıştırılmış
veya basınç altındaki havanın veya bir gazın salıverilmesiyle
şişmezler. Bir kimyasal reaksiyonun sonucunda şişerler. Bu kimyasal
reaksiyonun ana maddesi 'sodyum azide'dir, yani NaN3. Normal şartlarda
durağan olan bu molekül ısıtılınca anında ayrışır ve ortaya nitrojen
gazı çıkar. Çok az miktarından, yani 130 gramından 67 litre nitrojen
çıkabilir.
Ancak bu ayrışmadan ortaya bir de sodyum (Na) çıkar ki, çok reaktiftir.
Su ile birleşince vücuda bilhassa gözlere, buruna ve ağza ağır tahribat
verebilir. Bu tehlikeyi önlemek için hava yastığı üreticileri kimyasal
reaksiyonda sodyum ile birleşebilecek bir gaz daha kullanıyorlar ki, bu
da potasyum nitrattır (KNO3). Bu reaksiyondan da yine ortaya nitrojen
çıkar.
Arabanın önündeki sensör belli bir seviyenin üstündeki çarpmada,
NaNS'ün bulunduğu tüpe bir elektrik sinyali gönderir. Burada çok küçük
bir spark oluşur ve bunun yarattığı ısıdan da NaN3 çözülür, açığa çıkan
nitrojen hava yastığına dolarak şişirir. Burada ilginç olan sensörün
çarpmayı algılaması ile yastığın şişmesi arasında geçen zamandır.
Sadece 30 milisaniye yani 0.030 saniye.
Bir saniye sonra yastık üzerindeki özel delikler vasıtası ile kendi
kendine söner ve kazazedeye devamlı baskı yapılmasına mani olur. |
|
