|
Kendi kendini temizleyen boyalardan,
kirlenmeyen kumafllara;
esnek ama daha
dayan›kl› betondan, elmas
kadar sert kaplamalara;
kanserli hücrelerin vücuda zarar vermeden
öldürülmesinden, günlerce etkisini
kaybetmeyen kremlere; tek flarbon mikrobunu
bile alg›layabilen sensörlerden,
bakterileri öldürdü¤ünden dolay› kokmayan
çoraplara, ve mikrop bar›nd›rmayan
buzdolaplar›na kadar hayat›m›za girmeye
bafllayan nanoteknoloji yeni bir teknoloji
devrimi olarak alg›lanmaktad›r.
Sonuçlar› itibariyle global ekonomiyi etkileme
potansiyeline sahip nanoteknoloji
henüz geliflme evresindedir. Beklentiler
nanoteknolojinin önümüzdeki 15-20
y›l içerisinde geliflmesini tamamlay›p insano
¤lunun hayat›na mucizevi olas›l›klarla
birlikte girmesidir.
Nanoteknoloji bir yandan eski teknolojilere
yeni bak›fl aç›lar› getirirken di¤er
yandan da, daha önemli ve kritik olan,
önceleri olanaks›z gibi gözüken yeni teknolojilere
ve uygulamalara kap› aralam›fl-
t›r. Örnek olarak, malzemelerin özellikleri,
nanoteknoloji sayesinde daha iyi anlafl›lm›
fl, dolay›s›yla bu malzemelerin kullan›ld›
¤› uygulamalarda belirgin iyilefltirmeler
gözlenmifltir. Öte yandan, nano düzeyde
ifllevsellefltirilmifl nano parçac›klarla kanserli
dokular›n yok edilmesi nanoteknolojiyle
olanakl› hale gelmifltir.
Nanoteknolojinin disiplinleraras› bir
bilim dal› olmas›; farkl› alanlara hakimiyeti,
farkl› disiplinlerdeki bilim adamlar›-
n›n ortaklafla çal›flmalar›n› beraberinde
getirdi¤i gibi, sonuçlar› itibariyle birçok
alan› temelden etkileme potansiyeli var-
Nanoteknoloji hayat›m›zda
Kendi kendini temizleyen boyalardan, kirlenmeyen kumafllara; kanserli
hücrelerin vücuda zarar vermeden öldürülmesinden, günlerce etkisini
kaybetmeyen kremlere; tek flarbon mikrobunu bile alg›layabilen
sensörlerden, bakterileri öldürdü¤ünden dolay› kokmayan çoraplara ve
mikrop bar›nd›rmayan buzdolaplar›na kadar hayat›m›za girmeye bafllayan
nanoteknoloji yeni bir teknoloji devrimi olarak alg›lan›yor.
12 Yrd. Doç. Dr. Mehmet BAYINDIR
Bilkent Üniversitesi Fizik Bölümü
Ulusal Nanoteknoloji Araflt›rma Merkezi K a p a k
Önümüzdeki y›llarda
nanoteknolojinin
birçok alan için ne
kadar vazgeçilmez
oldu¤u daha iyi
anlafl›lmaya
bafllanacakt›r.
Özellikle sa¤l›k,
savunma, tekstil,
enerji, elektronik ve
fotonik gibi alanlarda
elde edilecek katma
de¤eri yüksek
ürünler
insano¤lunun
hayat›n›
kolaylaflt›racakt›r.
www.nano.org.tr
d›r. Di¤er yandan, nanoteknoloji araflt›rmalar›
n›n pahal› olmas› ulusal merkezlerin
ve enstitülerin kurulmas›n› zorunlu
k›lm›flt›r. Geliflmifl birçok ülkede bu ulusal
nanoteknoloji mükemmeliyet merkezleri,
nanoteknoloji araflt›rmalar›n› ülke
sath›na yayarak h›zl› bir geliflme göstermesine
önderlik etmifllerdir. Araflt›rma
merkezleri ve enstitüler çevresinde kurulan
nanoteknoloji flirketleri, akademik
camiayla olan yak›n etkileflmeleri nedeniyle
k›sa süre içerisinde birçok nanoteknoloji
ürününü piyasaya sürmüfllerdir.
Yandaki grafikten de görüldü¤ü gibi, nanoteknoloji
araflt›rmalar› iki konuda,
malzeme ve t›p, h›zl› bir geliflme göstermifltir.
K›sa vadede, insanl›¤›n hizmetine
sunulacak ürünlerin bu alanlarda olmas›
beklenmektedir.
Önümüzdeki y›llarda nanoteknolojinin
birçok alan için ne kadar vazgeçilmez
oldu¤u daha iyi anlafl›lmaya bafllanacakt›
r. Özellikle sa¤l›k, savunma,
tekstil, enerji, elektronik ve fotonik gibi
alanlarda elde edilecek katma de¤eri
yüksek ürünler insano¤lunun hayat›n›
kolaylaflt›racakt›r. Yaz›m›z›n geri kalan
k›sm›nda, yukar›da sözü edilen alanlardaki
seçilmifl baz› önemli geliflmelerden
bahsedilecektir.
Nano-sa¤l›k
Son y›llar›n en önemli t›bbi problemlerinden
birisi de vücuttaki kanserli hücrelerin,
sa¤l›kl› dokulara zarar vermeden,
yok edilmesinin sa¤lanmas›d›r. Ayr›
ca anti tümör terapiler için ba¤›fl›kl›k
sisteminin harekete geçirilip kanserli
hücreleri yok etmesini sa¤lamak da çok
önemlidir. Kemoterapi, kanserli hücreleri
yok ederken ayn› zamanda sa¤l›kl› dokulara
da zarar vermektedir. Bundan dolay›
birçok hastan›n tedavi boyunca uygulanan
yöntemlerin yan etkilerinden
dolay› rahats›zl›klar› büyük bir sorun
oluflturmaktad›r. Ulusal Nanoteknoloji
Araflt›rma Merkezi (UNAM) nanobiyoteknoloji
grubundan Yrd. Doç. Dr. ‹hsan
Gürsel ve meslektafllar› taraf›ndan gelifl-
tirilen yeni bir yöntem, hem kanserli dokular›
n tamamen öldürülmesine hem de
ba¤›fl›kl›k sisteminin uzun süre alarmda
kalmas›na olanak sa¤lam›flt›r. Nanometre
boyutlar›ndaki kesecikler içerisine
yerlefltirilen baz› nükleik asitler, ba¤›fl›kl›
k sistemini alarma geçirip kanserli dokular›
ortadan kald›rabilmektedir. Kanserli
farelerde yap›lan deneylerde, bu lipozamal
nanokeseciklerin etkisiyle yüzde
91 oran›nda tümörden yoksun fareler
elde edilmifltir. Bu sonuçlar, kanser afl›s›
yapma yolunda çok önemli bir dönüm
noktas› olarak bilim literatürüne girmifltir.
Nano-savunma
Nanoteknolojinin k›sa vadede en
önemli askeri uygulamalardan birisi asker
kay›plar›n›n azalt›lmas› için ak›ll› üniformalar›
n tasarlan›p üretilmesidir. Günümüzde,
bir askerin, ihtiyac› olacak bü-
13
UNAM nanobiyoteknoloji grubu üyesi Yrd. Doç. Dr. ‹hsan Gürsel ve
meslektafllar›n›n kansere karfl› afl› gelifltirme çal›flmalar›ndan bir örnek.
tün donan›m› yan›na almas› durumda
yükü 50 kilograma yaklaflmaktad›r. Bu
yük askerin hareket kabiliyetini ciddi bir
flekilde azaltmaktad›r. Son zamanlarda
yap›lan çal›flmalarla ak›ll› elbise üretilmesinde
ümit verici sonuçlar elde edilmifltir.
Amerika Birleflik Devletleri’nin
Boston flehrinde 2000 y›l›nda hayata geçirilen
MIT Askeri Nanoteknoloji Enstitüsü,
15 y›l içerisinde askeri üniformalar›
nanoteknoloji sayesinde ak›ll› hale getirmeyi
planlamaktad›r.
Esnek ve y›kanabilen nanosensörlerin
ve ayg›tlar›n kumafl içerisine entegre
edilmesiyle, üniformalar yeni boyutlar
kazanacakt›r; üniforma art›k görecek,
duyacak, hissedecek, komut verecek,
ve enerji üretecek hale gelecektir. Burada
vurgulanmas› gereken önemli bir
nokta fludur ki; nanoayg›tlar›n boyutlar›
o kadar küçük olacak ki, elbiseyi giyene
herhangi bir zorluk getirmeyecektir.
Kimyasal ve biyolojik ajanlar› tespit
edebilecek bu ak›ll› üniforma, ayn› zamanda
kalbi duran askere kalp masaj
yaparak onu hayata geri döndürebilecektir.
Savafl meydan›nda yaralanan askere
ait bütün bilgileri kablosuz hatla
merkeze bildirebilecek, gerekti¤inde k›-
sa süre içerisinde gerekli müdahalenin
yap›lmas›na olanak sa¤layacakt›r. Üniforma
gerekti¤inde çok sert bir z›rha dönüflebilece
¤i gibi, askerin ihtiyac› olacak
enerjiyi güneflten sa¤layacakt›r. Baz›lar›
n› hayal bile edemedi¤imiz bu araflt›rmalar
nanoteknoloji sayesinde gerçek
olmufl ve savafl meydanlar›nda askerin
hayat›n› kolaylaflt›rmaya bafllam›flt›r.
Baflka önemli bir konu nanoteknoloji
tabanl› sensörlerdir. Bir flarbon mikrobu
askerin vücuduna girdi¤inde k›sa süre
içerisinde tedavi edilmezse ölüme neden
olabilir. Fakat ortamda çok az say›-
da bulunan flarbon mikrobunun tespit
edilmesi son derece zordur. ‹flte bu aflamada
nanosensörler devreye girmekte,
di¤er sensörlere göre sahip oldu¤u ultra
duyarl›l›k sayesinde tek molekülü bile alg›
layabilmektedir.
Nano-enerji
Günümüzün en önemli küresel sorunlar›
ndan birisi hiç kuflkusuz h›zla artan
enerji-yak›t tüketimidir. K›sa sürede
çözüm bulunamazsa, 50 y›l içerisinde
yeryüzündeki do¤al kaynaklar›n tükenmesi
beklenmektedir. Ayr›ca bu yak›tlar›
n çevreye verdi¤i zarar baz› bölgelerde
ciddi sorunlar oluflturmaya bafllam›flt›r.
G8 ülkeleri baflkanlar› toplant›s›nda hidrojen
enerjisi hep gündem maddesi olmufltur.
Bu nedenle geliflmifl ülkelerde
yeni enerji kaynaklar› üzerine yap›lan
araflt›rmalara ciddi destekler verilmektedir.
Bu çal›flmalar içerisinde en önemlisi
hidrojen enerjisidir; hidrojenin yüksek
yo¤unlukta ve güvenli bir flekilde depolanmas›
d›r. ABD Enerji Bakanl›¤› depolama
oran›n›n yüzde 6’y› geçmesi durumunda
hidrojen enerjisi ile çal›flan otomobillerin
kullan›lmas›n›n verimli olaca-
¤›n› belirtmifltir. Fakat, hidrojenin yüksek
yo¤unlukta depolanabilmesi birçok aç›-
dan zordur.
UNAM direktörü Prof. Dr. Salim Ç›rac›
ve araflt›rma grubunun ABD'de Dr. Taner
Y›ld›r›m (NIST) ile birlikte yapt›klar›
çal›flmalarda geçifl elementleri (Pt, Pd,
Ti, V, ...) ile ifllevlefltirilen nanotüpler ve
moleküllere çok yüksek kapasitede hidrojen
depolanabilece¤ini göstermeleri
gelece¤in yeni enerji kaynaklar› ve katalizörleri
için büyük ümit vermifltir. Yüksek
performansl› bilgisayarlar kullan›larak
modellenen bu yeni hidrojen depolama
yönteminde, titanyum atomlar› karbon
nanotübün yüzeyine ba¤lanabilmektedir.
14
Ak›ll› askeri üniforma. Her türlü tehlikeyi önceden hisseden ve askeri yönlendiren
üniformalar, hem rahatl›klar› hem de fonksiyonlar›yla tam bir teknoloji harikas›d›r.
Suyu sevmeyen (iten)
kumafllardan üretilmifl
tekstil ürünlerinde
kirlenme engellenmifl,
dolay›s›yla y›kama ve
tekrar ütüleme ihtiyac› en
aza indirilmifl olacakt›r.
Böylece su sarfiyat›
azalacak, hatta belirli bir
süre sonra çamafl›r
makinelerine bile
gereksinim kalmayacakt›r.
Ç›rac› ve meslektafllar›n›n geçen y›l
yapt›klar› bir çal›flmayla rekor say›lan
yüzde 8 depolama oran›na ulafl›lm›flt›r.
Hidrojenin karbon nanoyap›lara atomik
ba¤larla ba¤lanarak depolanmas› üzerine
kurulu bu yeni yöntem geçen y›l çok
ilgi çekmifl, dünya genelinde haber konusu
olmufltur. Dünyaca ünlü bir fizik
dergisinin 1 Aral›k 2006 say›s›nda ç›kan
makalelerinde, Ç›rac› ve ekibi kendilerine
ait olan hidrojen depolama rekorunu
yüzde 14’e ç›karmay› baflard›klar›n› anlatm›
fllard›r. Bu buluflun, gelece¤in otomobillerinde
kullan›lacak verimli yak›t
hücreleri ve katalizörlerinin tasar›m›nda
kullan›lmas› düflünülmektedir.
Nano-tekstil
19. yüzy›l bafllar›nda geliflmeye bafl-
layan tekstil endüstrisi nanoteknoloji sayesinde
yeni bir döneme girmeye haz›rlanmaktad›
r. Tekstilde kullan›lan malzemelere
nanometre boyutlar›nda farkl›
özellikler kazand›r›lmas› çok önemli geliflmelere
yol açacakt›r. Örnek olarak,
çorap ipli¤inin gümüfl nanoparçac›klar›
ile katk›land›r›lmas›, çorap içerisinde
bakteri ve mikrop bar›nmas›n› engelleyece
¤inden koku oluflumunu önlemifl
olacakt›r. Suyu sevmeyen (iten) kumafl-
lardan üretilmifl tekstil ürünlerinde kirlenme
engellenmifl, dolay›s›yla y›kama ve
tekrar ütüleme ihtiyac› en aza indirilmifl
olacakt›r. Böylece su sarfiyat› azalacak,
hatta belirli bir süre sonra çamafl›r makinelerine
bile gereksinim kalmayacakt›r.
Nanomalzemeler kullan›larak daha
önce hayal bile edemedi¤imiz çok çeflitli
fonksiyonlara sahip kumafllar elde edilmektedir.
Üzerine bir bardak meyve suyu
dökülen pantolonumuzun sahip oldu¤u
suyu itme özelli¤i kirlenmesine mani olmaktad›
r. Yak›n bir gelecekte, giydi¤imiz
tiflört, üzerindeki nanosensörler sayesinde
kalp at›fllar›m›z›, vücut ›s›m›z› ve kan
flekerimizi düzenli kontrol ederek, istenmeyen
bir durum oldu¤unda bizleri veya
kablosuz bir hatla doktorumuzu haberdar
edebilecektir. MP3 çalar›m›z, elbisemizin
güneflten elde etti¤i enerji ile çal›flsa veya
cep telefonlar›m›z› elbisemiz flarj etseydi
ne güzel olurdu de¤il mi? Son y›llarda
her alan› etkilemeye bafllayan nanoteknolojiden
tekstil endüstrisi de nasibini
alacakt›r. Katma-de¤eri yüksek nanoteknoloji
tabanl› ak›ll› tekstil ürünleri, en
önemli ihracat kayna¤›m›z olan tekstil endüstrisine
soluk ald›rabilir.
15
UNAM direktörü Prof. Dr. Salim Ç›rac› ve meslektafllar› yapt›klar› çal›flmalarla
rekor seviyede hidrojen depolama kapasitesi elde etmifllerdir. Araflt›rma sonuçlar›
dünyaca ünlü fizik dergisine kapak olmufltur.
Gelece¤in ak›ll› giysileri birçok fonksiyonu üzerlerinde tafl›yacaklar.
Nano-fotonik
Elektronlar›n hareketinin yar›iletken
kristallerde kontrol edilmesi, yeni bir teknoloji
devrimine yol açm›flt›r; ve bu teknoloji
sayesinde insano¤lunun yaflam›
inan›lmaz ölçüde kolaylaflm›fl; bilgisayar,
CD çalar gibi bir çok elektronik alet
hayat›m›za girmifltir. Fakat elektronlar
aras›ndaki etkileflmeler ve elektronlar›n
düflük h›zlara sahip olmalar›, bilim
adamlar›n› yeni aray›fllara itmifltir. 1987
y›l›nda periyodik fotonik yap›larda ›fl›¤›n
yasak banda sahip oldu¤unun gösterilmesi,
›fl›¤›n hareketinin kontrol edilmesinde
bir 盤›r açm›flt›r. Fotonlar (›fl›k kuantalar›)
hem birbirleriyle etkileflmemekte
hem de elektronlara göre binlerce kat
daha yüksek h›zlara sahip olmaktad›rlar.
Dolay›s›yla, hepsi-optik devrelerin,
elektronik devrelere göre çok daha h›zl›
çal›flaca¤›ndan, yak›n bir gelecekte
elektronik ça¤›n›n yerini fotonik ça¤a b›-
rakmas› beklenmektedir.
Fotonik kristaller, dielektrik veya metalik
malzemelerin, bir-, iki-, veya üç-boyutta
periyodik olarak düzenlenmesiyle
elde edilir. ‹çerisinde farkl› dalga boylar›-
n› bar›nd›ran bir ›fl›k demeti, fotonik kristaller
üzerine düflürüldü¤ünde, belirli
dalga boyu aral›¤›ndaki ›fl›k, kristal içerisine
girememekte ve fotonik kristal yüzeyinden
tamamen geri yans›maktad›r.
Ayr›ca, k›z›l-ötesi ›fl›¤›n fotonik kristal fiberler
içerisinde hapsedilerek ilerlemesinin
sa¤lanmas›yla, kanserli dokular›n
vücut içerisinde lazerle yak›larak yok
edilmesinden, fiber tabanl› lazerlere kadar
birçok yeni uygulama sahalar› aç›lm›
flt›r.
Nanofotonik yap›larda ›fl›¤›n hareketinin
kontrol edilebilmesi ve ›fl›¤›n özelliklerinin
de¤ifltirilebilmesi bilimsel ve
teknolojik birçok uygulaman›n önünü açm›
flt›r.
Nano-elektronik
‹nsan beyninin, birbirleriyle etkile-
flimli milyarlarca nöron bar›nd›rd›¤› dü-
flünülürse ne kadar karmafl›k ve muazzam
bir yap›ya sahip oldu¤u anlafl›l›r.
Beynin fonksiyonunun anlafl›labilmesi
için nanometre boyutlar›nda nöronlardaki
fiziksel etkileflmeleri araflt›rmam›z gerekmektedir.
Öncelikle mekanizmay› anlayabilmek
için, nöron boyutlar›nda ayg›
tlara gereksinimimiz oldu¤u aç›kt›r.
Tek bir flarbon mikrobu, k›sa süre içerisinde
tespit edilip etkisiz hale getirilmezse
insan› öldürebilir; ama nanometre boyutlar›
ndaki mikrop nas›l alg›lanacak?
Beyinde körlü¤e neden olan hasarl› bölgenin
tespit edilip tamir edilmesi devrimsel
bir geliflme olacakt›r, ama o kadar
küçük nöronu nas›l tamir edersiniz veya
onun yerine insan yap›m› bir ayg›t yerlefltirirsiniz?
Son y›llarda geliflmekte
16
Hepsi-optik devreler gelece¤in iletiflim hatlar›nda çok önemli bir rol alacaklard›r.
Tavus kuflu bütün çekicili¤ini tüylerindeki nanofotonik kristallere borçlu. Sürtünme, afl›nma ve
korozyonun neden oldu¤u
toplam ekonomik kay›plar,
ülkelerin y›ll›k gayrisafi
milli has›lat›n›n yüzde
4’üne denk gelmektedir.
Bu nedenle birçok ülke
sürtünme ve afl›nman›n
neden oldu¤u kay›plar›n
azalt›lmas›na yard›mc›
olacak yeni nanomalzemelerin
araflt›r›lmas›na kaynak
aktarmaktad›r.
olan nanoteknoloji-biyoloji beraberli¤i insano
¤lunun birçok çözülmez gibi görünen
problemlerini çözmeye bafllam›flt›r.
Canl› memeli nöronlar›n›n aksonlar›
ve dentritleri boyunca iletilen sinir sinyallerini
saptamak, güçlendirmek veya zay›
flatmak (yani beyin faaliyetlerinin
elektro fizyolojik ölçümünü sa¤lamak)
için gelifltirilen incecik silisyum nanoteller,
nanoteknoloji ve nörobilim aras›nda
yepyeni bir etkileflim alan› oluflturacak.
‹nsan beyni flafl›rt›c› boyutta genifl ve
karmafl›k bir flebeke. Her biri di¤er nöronlarla
neredeyse 10 bin ba¤lant›s›
olan yaklafl›k 100 milyar nörondan olu-
flan muazzam bir a¤. Bir nöronlar a¤›
kendisi ile ayn› büyüklü¤e sahip elektronik
bir a¤dan daha üstün ifller yapabilir.
Hatta biyolojik beyin halihaz›rda görkemli
ifllevler icra ediyor.
Beyin faaliyetlerinin elektro fizyolojik
ölçümü, bir tek nöronda ve nöron a¤lar›
nda sinyal iletiminin anlafl›lmas›nda oldukça
önemlidir. Yukar›da da belirtildi¤i
üzere biyolojik beynin muazzam bir a¤
olmas›, elektronik olarak taklit edilmesi
durumunda oldukça ifllevsel sistemlerin
gelifltirilmesine olanak tan›maktad›r.
Nano-malzemeler
Yak›n bir gelecekte ak›ll› yüzeyler
hemen her yerde karfl›m›za ç›kacak. Suyu
itti¤inden dolay› silecekleri gerektirmeyen
otomobil camlar›, bu¤ulanmayan
banyo aynalar› ve araç iç camlar›, kendi
kendini temizleyen bina d›fl cepheleri, t›-
kanmayan stent çeperleri, yosun ve deniz
hayvanlar›n›n yap›flamad›¤› gemi d›fl
yüzey boyalar›, ve sürtünmesiz yüzeyler
akl›m›za ilk gelen ak›ll› yüzeylerin uygulamalar›
ndan baz›lar›. Bu uygulamalar›n
ekonomiye katk›s› milyarlarca dolar dolay›
nda olacakt›r.
Suyu seven (süperhidrofilik) ve suyu
iten (süperhidrofobik) yüzeyler bir çok
kritik uygulamada kullan›lmaktad›r. Yer
kürenin dörtte üçünün suyla kapl› olmas›
n›n yan› s›ra suyun insanlar için hayati
bir önemi olmas› da onu hayat›m›z›n
her safhas›na sokuyor. ‹leride giysiler,
camlar, betonlar, boyalar, elektronik aletler,
iç ve d›fl cephe kaplamalar›, d›fl etkenlere
maruz kalacak ve temiz kalmas›
n› istedi¤imiz herfley süperhidrofobik
ve süperhidrofilik parçac›klar içerecek
ya da tamamen bunlarla kaplanm›fl olacakt›
r. Reaksiyonlar bu yüzeylerde gerçeklefltirilerek
daha yüksek verim sa¤lanabilir.
Sürtünmeden dolay› kaybolan
17
Bir tek flarbon mikrobunu bile hissedebilecek nanoayg›tlar.
Ak›ll› nanoyap›lar ve nanomalzemeler canl›lar›n hayat›n› kolaylaflt›rd›¤› gibi
insano¤lunun da hayat›n› kolaylaflt›rmaktad›r.
enerji minimuma indirilebilir ve böylelikle
yak›ttan da tasarruf sa¤lanabilir.
Sürtünme, afl›nma ve korozyonun
neden oldu¤u toplam ekonomik kay›plar,
ülkelerin y›ll›k gayrisafi milli has›lat›n›n
yüzde 4’üne denk gelmektedir. Bu nedenle
birçok ülke sürtünme ve afl›nman›
n neden oldu¤u kay›plar›n azalt›lmas›-
na yard›mc› olacak yeni nano-malzemelerin
araflt›r›lmas›na kaynak aktarmaktad›
r. ABD Enerji Bakanl›¤›, bu alanda yap›
lan Ar-Ge faaliyetlerine y›ll›k 100 milyon
dolar›n üzerinde yat›r›m yapmaktad›
r. En düflük sürtünme katsay›s›na sahip
maddelerden birisi de bor nitrürdür.
Ülkemizin bor madenleri aç›s›ndan zengin
olmas›ndan dolay›, bor tabanl› malzemelerin
araflt›r›lmas› stratejik bir
önemdedir.
Nano-ekonomi
Geliflmifl ülkelerde ekonomi, genel itibariyle
üniversiteler ve araflt›rma merkezlerindeki
bilimsel çal›flmalardan beslenmektedir.
Dolay›s›yla ABD’de yüksek teknoloji
flirketleri üniversiteler etraf›nda kümelenmekte
ve bu flirketler dünya ekonomisine
yön vermektedirler. Son y›llarda
kritik say›labilecek ürünlerle nanoteknoloji
ön plana ç›kmaya bafllam›flt›r. Örnek
olarak, kalp damarlar›n›n iç çeperine kan›
n yap›fl›p katman oluflturamad›¤›, dolay›
s›yla t›kanmayan stentler bütün dünyaya
sat›lmaktad›r. Boston ve çevresinin en
büyük gelir kayna¤› olan bu ürünün sahip
oldu¤u katma de¤er dolay›s›yla ekonomiye
katk›s› ders kitaplar›na konu olmufltur.
15 y›l içerisinde nanoteknoloji tabanl›
ürünlerin piyasa de¤erinin 3 trilyon dolar
olmas› beklenmektedir.
Nanoteknolojiyi kritik alan olarak görüp
bugün yat›r›m yapan ülkeler, k›sa
süre içerisinde meyvelerini toplamaya
bafllayacakt›r. Bu ülkelerden biri olan ‹srail,
bu teknolojinin önemini y›llar öncesinden
kavram›fl gerekli altyap›lar›n› ve
insan gücünü haz›rlam›flt›r. Bu yat›r›mlar
neticesinde 45 nanoteknoloji flirketi kurulmufl
ve katma de¤eri yüksek ürünlerle
nanoteknoloji pazar›nda yerlerini alm›
fllard›r. Ülkemizde, y›ll›k ortalama 3.5
milyar ABD dolar›n› bulan kaçak akaryak›
t sorununu çözmek için aç›lan ihaleyi
‹srail’li bir firma kazand›. Çok ucuza üretilebilen
“moleküler akaryak›t marker”
dan flirketin y›ll›k kazanc› 25 milyon
YTL’yi bulacak.
Art›k bilim ve teknoloji politikam›zda
bir paradigma de¤iflikli¤ine gitme zaman›
gelmifltir. Teknoloji transferinden vazgeçip,
ihtiyac›m›z olan teknolojiyi ortaya
ç›karacak bilimi kendimiz, ülkemizde
üretmek zorunday›z. Bafl döndürücü bir
h›zla ortaya ç›kan ve geliflen yeni teknolojilere
yapt›¤›m›z araflt›rmalarla katk›
sa¤lamal›y›z. Yak›n, orta ve uzun vadede
sonuçlar alabilece¤imiz kritik alanlar
belirlenmeli (bu alanlar›n bafl›nda nanoteknoloji
gelmektedir), kaynaklar›n ayr›lmas›
nda bu alanlara öncelik verilerek,
gereksinimimiz olan beyin gücü ve altyap›
haz›rlanmal›d›r. Aksi takdirde, yüksek
teknolojiye ödedi¤imiz miktar gittikçe artacak,
ülkemizin kaynaklar› yetersiz hale
gelerek gün geçtikçe daha fakir bir ülke
haline gelece¤iz. Üretim maliyeti 10
YTL’yi geçmeyen kalp damarlar›na tak›-
lan bir stent için 10.000 YTL ödeyen bir
çiftçimiz, 7 ton kiraz ihraç ederek bu paray›
denklefltirebilecektir. Devaml› kullanmak
zorunda oldu¤umuz bir kutu
kanser ilac›n› almak için her seferinde 5
buzdolab› satmak zorunda kalaca¤›z.
Ülkemizin ba¤›ms›zl›¤›, ekonomik
kalk›nm›fll›¤›m›z ve gelecek nesillerin
refah›, nanobilim ve nanoteknolojide gelece
¤imiz seviye ile do¤rudan orant›l›
olacakt›r. ‹sabetli ve kararl› bir bilim politikas›,
altyap›n›n tamamlanmas› ve insan
gücünün yetifltirilmesi, k›s›tl› olan
kaynaklar›n iyi de¤erlendirilmesi, müflterek
çal›flmalar›n teflvik edilmesi, spin-off
yöntemiyle kurulan yeni flirketlerin ekonomiye
katk› sa¤lamas›, bu zorlu yolda
baflar›m›z›n temel itici güçleri olacakt›r.
18
Üretim maliyeti 10 YTL’yi
geçmeyen kalp
damarlar›na tak›lan bir
stent için 10.000 YTL
ödeyen bir çiftçimiz, 7 ton
kiraz ihraç ederek bu
paray› denklefltirebilir.
Ülkemizin ba¤›ms›zl›¤›,
ekonomik kalk›nm›fll›¤›m›z
ve gelecek nesillerin
refah›, nanobilim ve
nanoteknolojide
gelece¤imiz seviye ile
do¤rudan orant›l›d›r. |
